Les 3
Kijk naar jezelf
Het lastigste deel
Je hebt nu geleerd om anders te kijken. Je ziet gedrag zonder label. Je herkent de zes basisbehoeften. Maar dan komt de vraag die alles ingewikkelder maakt.
Ben je er voor het kind, of wil je dat het kind zich aanpast aan jou?
Dit is het lastigste deel van deze training. Want het gaat over jou. Over je eigen behoeften, je eigen grenzen, je eigen irritaties, je eigen verwachtingen. En eerlijk zijn over jezelf vraagt moed.
Waarom deze stap essentieel is
Je kunt alle theorie kennen. Je kunt de zes basisbehoeften herkennen. Je kunt observeren zonder oordeel. Maar als je niet eerlijk bent over je eigen behoeften, loop je vast. Want soms botst wat een kind nodig heeft met wat jij nodig hebt.
Kies je voor jouw gemak? Of kies je voor het kind? Beide zijn soms valide. Het gaat erom dat je het bewust doet.
Ook jij hebt de zes basisbehoeften
Het mooie aan dit model is dat het niet alleen voor kinderen geldt. Ook jij hebt als professional deze zes behoeften.
Zekerheid
Rust in je hoofd, overzicht, voorspelbaarheid in je werk.
Afwisseling
Niet elke dag hetzelfde, uitdaging, variatie.
Betekenis
Gezien worden, waardering krijgen, belangrijk zijn.
Verbinding
Contact met collega’s, gezien worden door je leidinggevende.
Groei
Jezelf ontwikkelen, leren, beter worden.
Bijdrage
Iets betekenen voor kinderen, verschil maken.
Is één van jouw behoeften niet vervuld, dan zie je ook gedrag bij jezelf. Irritatie. Ongeduld. Frustratie. Op den duur zelfs uitputting.
De vraag achter het gedrag, jouw vraag
Bij elk gedrag dat je lastig vindt, kun je jezelf afvragen:
- Waarom vind ik dit lastig? Wat raakt dit bij mij? Welke van mijn behoeften wordt geraakt?
- Wat heb ik nodig in deze situatie?
- Kan ik dit kind geven wat hij nodig heeft én zelf krijgen wat ik nodig heb? Of moet ik kiezen, en voor wie kies ik dan?
Jouw behoefte tegenover die van het kind
Jouw zekerheid tegenover zijn groei
Het luier-kind
Misschien denk je: “Hij is al 3, hij zou het nu moeten kunnen.” Of: “Wat denken de ouders wel niet?” Dat gaat over jouw zekerheid en betekenis. De eerlijke vraag: gaat het om zijn groei, of om jouw zekerheid? Als je eerlijk bent, kun je kiezen: ga ik mee in die druk, of ga ik voor het kind?
Jouw zekerheid tegenover zijn afwisseling
Het vraag-kind
Misschien denk je: “Ik word moe van al die vragen.” Of: “Ik weet het antwoord niet eens.” Dat gaat over jouw zekerheid en betekenis. De verschuiving: je kunt rust willen én hem zien, door hem uitdaging te geven die hij zelfstandig kan doen. Dan krijgen jullie allebei wat je nodig hebt.
Jullie hebben allebei zekerheid nodig
Het overprikkelde kind
Jij wilt zekerheid door planning en controle. Hij wil zekerheid door rust en minder prikkels. Vaak zie je: neem je die vijf minuten om hem een rustig plekje te geven, dan win je vijftien minuten rust terug.
Jouw zekerheid tegenover zijn betekenis
Het agressieve kind
Misschien voel je schaamte: “Ik heb gefaald.” Of angst voor de reactie van ouders. Als je eerlijk bent: wil je het gedrag stoppen omdat het niet oké is, of omdat het jou ongemakkelijk maakt? Ga je straffen, dan verandert het gedrag niet. Help je hem met woorden, dan verandert het gedrag én groeit jouw betekenis: ik maak verschil.
Projecteer jij jouw idee van geluk?
Het te-stille kind
Misschien voel je druk om hem sociaal te maken, omdat dat “normaal” is. Laat je hem los, dan komt hij vanzelf. En jij leert loslaten. Dat is jouw groei.
Jouw normen tegenover zijn ontwikkelingsfase
Het kind dat niet kan delen
Delen leer je niet door druk. Je leert het door zekerheid en betekenis. Geef je hem tijd, dan voelt hij zich gezien en leert hij later delen vanuit veiligheid.
Jouw zekerheid tegenover zijn bijdrage
Het hulp-zoekende kind
Jij wilt rust, dat is jouw zekerheid. Hij wil bijdragen, dat is zijn behoefte. Laat je hem helpen, dan wordt hij zelfstandiger vanuit veiligheid, en krijg jij ook je rust.
Het patroon in jezelf herkennen
Het kind heeft een behoefte. Jij hebt ook een behoefte. Soms botsen die. En dan moet je kiezen: kies ik voor mijn gemak, kies ik voor het kind, of vind ik een middenweg waar we allebei krijgen wat we nodig hebben? Geen van deze keuzes is fout. Zolang je het maar bewust doet.
De vragen aan jezelf
- Waarom vind ik dit lastig? Welke emotie voel ik?
- Welke van mijn zes behoeften wordt geraakt?
- Botst mijn behoefte met die van het kind?
- Als ik moet kiezen: kies ik bewust, niet vanuit automatisme?
Waarom bewustzijn het verschil maakt
Je kunt niet altijd voor het kind kiezen. Soms ben je te moe. Soms is je grens bereikt. Soms heb je ook nog vijftien andere kinderen. Dat is oké.
Maar als je het bewust doet, verandert er iets. Je voelt geen schuldgevoel meer. Je weet: ik kies nu voor mijn rust, en dat is oké. Morgen kan ik er weer zijn voor dat kind. Of: ik kies nu voor het kind, ook al kost het me energie. Want ik maak verschil.
Bewustzijn maakt het verschil.
Reflectievragen
Dit is het moment om écht eerlijk te zijn. Niemand kijkt mee. Dit is voor jou. Denk aan één kind en één gedrag dat je echt lastig vindt.
- Waarom vind je dit gedrag zo lastig? Wat raakt het bij jou? Welke emotie voel je erbij?
- Welke van jouw zes behoeften wordt geraakt?
- Botst jouw behoefte met die van het kind?
- Als je eerlijk bent: waar kies je meestal voor?
- Wat zou er veranderen als je bewust kiest?
- Welke kleine verschuiving kun je maken?
Je bent ook maar een mens
Je mag moe zijn. Je mag grenzen hebben. Je mag irritatie voelen. Je mag niet altijd voor het kind kunnen kiezen. Dat maakt je niet minder goed als professional.
Wat je wel kunt doen, is eerlijk zijn. Naar jezelf en naar het kind.
“Ik merk dat ik nu moe ben. Ik kan even niet al je vragen beantwoorden. Maar straks wel.”
“Ik zie dat jij uitdaging nodig hebt. En ik zie ook dat ik nu even rust nodig heb. Zullen we een moeilijke puzzel pakken die jij zelf mag doen?”
“Ik word onrustig van jouw gedrag. Maar ik zie ook dat jij overprikkeld bent. Kom, we gaan even samen rustig zitten.”
Eerlijkheid schept verbinding. Ook met jezelf.
Tot slot
Dit waren de drie stappen.
- Stop met labelen, start met kijken.
- Zoek de aanleiding en de basisbehoefte.
- Kijk naar jezelf.
Samen vormen ze de basis van alles wat ik doe. Het is niet makkelijk. Het vraagt oefening. Het vraagt moed om naar jezelf te kijken. Maar het werkt. Niet omdat je harder werkt, maar omdat je anders kijkt en omdat je eerlijk bent. Naar het kind en naar jezelf.
Wat nu?
Je hebt de mini-training afgerond
Misschien herken je jezelf in de voorbeelden. En misschien denk je ook: maar hoe doe ik dit in de praktijk? Elke dag opnieuw?
Daar is de JipKes Online Academie voor. Een heel jaar verdieping met trainingen. Een community van professionals die net als jij willen groeien. Zodat je het niet alleen hoeft te doen. Zodat je rust voelt, vertrouwen, en de zekerheid: ik kan dit.
Bedankt dat je deze training hebt gedaan. Jij maakt het verschil. Elke dag opnieuw.
Tot snel,
Anja