Kijk naar jezelf

Het lastigste deel

Je hebt nu geleerd om anders te kijken. Je ziet gedrag zonder label. Je herkent de zes basisbehoeften. Maar dan komt de vraag die alles ingewikkelder maakt:

Ben je er voor het kind, of wil je dat het kind zich aanpast aan jou?

Dit is het lastigste deel van deze training. Want het gaat over jou. Over je eigen behoeften, je eigen grenzen, je eigen irritaties, je eigen verwachtingen. En eerlijk zijn over jezelf? Dat vraagt moed.

Waarom deze stap essentieel is

Je kunt alle theorie kennen. Je kunt de zes basisbehoeften herkennen. Je kunt observeren zonder oordeel. Maar als je niet eerlijk bent over je eigen behoeften, loop je vast. Want soms botst wat een kind nodig heeft met wat jij nodig hebt.

Kies je voor jouw gemak? Of kies je voor het kind? Beide zijn soms valide. Het gaat erom dat je het bewust doet.

Ook jij hebt de zes basisbehoeften

Het mooie aan dit model is: het geldt niet alleen voor kinderen. Ook jij hebt als professional deze zes behoeften:

Zekerheid – rust in je hoofd, overzicht, voorspelbaarheid in je werk.

Afwisseling – niet elke dag hetzelfde, uitdaging, variatie.

Betekenis – gezien worden, waardering krijgen, belangrijk zijn.

Verbinding – contact met collega’s, gezien worden door leidinggevende.

Groei – jezelf ontwikkelen, leren, beter worden.

Bijdrage – iets betekenen voor kinderen, verschil maken.

En als één van jouw behoeften niet vervuld is, zie je ook gedrag bij jezelf. Irritatie. Ongeduld. Frustratie. Burn-out.

De vraag achter het gedrag – jouw vraag

Bij elk gedrag dat je lastig vindt, kun je jezelf afvragen:

1. Waarom vind ik dit lastig? Wat raakt dit bij mij? Welke van mijn behoeften wordt geraakt?
2. Wat heb ik nodig in deze situatie?
3. Kan ik dat kind geven wat hij nodig heeft, terwijl ik ook krijg wat ik nodig heb? Of moet ik kiezen — en voor wie kies ik dan?

Voorbeelden: jouw behoefte tegenover die van het kind

Het luier-kind – jouw zekerheid vs groei van het kind

Misschien denk je: “Hij is al 3, hij zou het nu moeten kunnen.” Of: “Wat denken de ouders wel niet?” Dat gaat over jouw zekerheid en betekenis. De eerlijke vraag: gaat het om zijn groei, of om jouw zekerheid? Als je eerlijk bent, kun je kiezen: ga ik voor die druk, of ga ik voor het kind?

Het vraag-kind – jouw zekerheid vs zijn afwisseling

Misschien denk je: “Ik word moe van al die vragen.” Of: “Ik weet het antwoord op zijn vraag niet.” Dat gaat over jouw zekerheid en betekenis. De verschuiving: je kunt rust willen én hem zien — door hem uitdaging te geven die hij zelfstandig kan doen. Dan krijgen jullie allebei wat je nodig hebt.

Het overprikkelde kind – jullie hebben allebei zekerheid nodig

Jij wil zekerheid door planning en controle. Hij wil zekerheid door rust en minder prikkels. Vaak zie je: als je die vijf minuten neemt om hem een rustig plekje te geven, win je vijftien minuten rust terug.

Het agressieve kind – jouw zekerheid vs zijn betekenis

Misschien voel je schaamte: “Ik heb gefaald.” Of angst voor de reactie van ouders. Als je eerlijk bent: wil je het gedrag stoppen omdat het niet oké is, of omdat het jou ongemakkelijk maakt? Als je gaat straffen, verandert het gedrag niet. Als je hem helpt met woorden, verandert het gedrag en groeit ook jouw betekenis: ik maak verschil.

Het te-stille kind – projecteer jij jouw idee van gelukkig op hem?

Misschien voel je druk om hem sociaal te maken omdat dat “normaal” is. Als je hem loslaat, komt hij vanzelf. En jij leert loslaten – jouw groei.

Het ‘niet kunnen delen’-kind – jouw normen vs zijn ontwikkelingsfase

Delen leer je niet door druk. Je leert het door zekerheid en betekenis. Als je hem tijd geeft, voelt hij zich gezien en leert hij later delen vanuit veiligheid.

Het hulp-zoekende kind – jouw zekerheid vs zijn bijdrage

Je wilt rust (jouw zekerheid). Hij wil bijdragen (zijn behoefte). Als je hem laat helpen, wordt hij zelfstandiger vanuit veiligheid — en jij krijgt ook rust.

Het patroon in jezelf herkennen

Het kind heeft een behoefte. Jij hebt ook een behoefte. Soms botsen die. En dan moet je kiezen:

Kies ik voor mijn gemak? Kies ik voor het kind? Of kan ik een middenweg vinden waar we allebei krijgen wat we nodig hebben?

Geen van deze keuzes is fout. Zolang je het maar bewust doet.

De zes vragen aan jezelf

1. Waarom vind ik dit lastig? Welke emotie voel ik?
2. Welke van mijn zes behoeften wordt geraakt?
3. Botst mijn behoefte met die van het kind?
4. Als ik moet kiezen: kies ik bewust, niet vanuit automatisme?

Waarom bewustzijn het verschil maakt

Je kunt niet altijd voor het kind kiezen. Soms ben je te moe. Soms is je grens bereikt. Soms heb je ook een groep van vijftien andere kinderen. Dat is oké.

Maar als je het bewust doet, verandert er iets. Je voelt geen schuldgevoel meer. Je weet: ik kies nu voor mijn rust – en dat is oké. Morgen kan ik er weer zijn voor dat kind. Of: ik kies nu voor het kind, ook al kost het me energie. Want ik maak verschil.

Bewustzijn maakt het verschil.

Reflectievragen

Dit is het moment om écht eerlijk te zijn. Niemand kijkt mee. Dit is voor jou. Denk aan één kind en één gedrag dat je echt lastig vindt.

1. Waarom vind je dit gedrag zo lastig? Wat raakt het bij jou? Welke emotie voel je erbij?
2. Welke van jouw zes behoeften wordt geraakt?
3. Botst jouw behoefte met die van het kind?
4. Als je eerlijk bent: waar kies je meestal voor?
5. Wat zou er veranderen als je bewust kiest?
6. Welke kleine verschuiving kun je maken?

Je bent ook maar een mens

Je mag moe zijn. Je mag grenzen hebben. Je mag irritatie voelen. Je mag niet altijd voor het kind kunnen kiezen. Dat maakt je niet minder goed als professional.

Wat je wel kunt doen, is eerlijk zijn. Naar jezelf en naar het kind.

“Ik merk dat ik nu moe ben. Ik kan nu even niet al je vragen beantwoorden. Maar straks wel.”

“Ik zie dat jij uitdaging nodig hebt. En ik zie ook dat ik nu even rust nodig heb. Zullen we een moeilijke puzzel pakken die jij zelf mag doen?”

“Ik word onrustig van jouw gedrag. Maar ik zie ook dat jij overprikkeld bent. Kom, we gaan even samen rustig zitten.”

Eerlijkheid creëert verbinding. Ook met jezelf.

Tot slot

Dit waren de drie stappen:

Stap 1 – Stop met labelen, start met kijken.

Stap 2 – Zoek de aanleiding en basisbehoefte.

Stap 3 – Kijk naar jezelf.

Samen vormen ze de basis van alles wat ik doe. Het is niet makkelijk. Het vraagt oefening. Het vraagt moed om naar jezelf te kijken. Maar het werkt. Niet omdat je harder werkt. Maar omdat je anders kijkt en omdat je eerlijk bent. Naar het kind en naar jezelf.

Wat nu?

Je hebt deze mini-training afgerond. Misschien herken je jezelf in de voorbeelden. En misschien denk je ook: maar hoe doe ik dit in de praktijk? Elke dag opnieuw?

Dat is precies waar de JipKes Online Academie voor is. Een heel jaar lang verdieping met trainingen. Een community van professionals die net als jij willen groeien. Zodat je niet alleen hoeft te zijn. Zodat je rust voelt. Vertrouwen. En de zekerheid: ik kan dit.

Kijk op jipkes.nl/jaarprogramma voor meer informatie. Of plan een gratis kennismakingsgesprek, geen verplichtingen, gewoon even sparren.

Bedankt dat je deze training hebt gedaan. Jij maakt het verschil. Elke dag opnieuw.

Tot snel, Anja