Blog van JipKes Trainingen
Kort antwoord: december is een feestmaand, maar voor kinderen uit een gezin waar het krap is, kan het ook een lastige maand zijn. Cadeaus, surprises, traktaties en verhalen over de vakantie maken verschillen ineens zichtbaar. Met kleine keuzes zorg jij dat elk kind mee kan doen: vraag naar beleving in plaats van spullen, laat het cadeautje niet afhangen van wat er thuis kan, maak bijdragen vrijwillig en discreet, en blijf kijken naar wat je ziet.
Het is maandagochtend, net na het weekend van Sinterklaas. In de kring vraagt iemand: “Wat heb jij gekregen?” Het ene kind vertelt enthousiast over een nieuwe spelcomputer. Een ander kind kijkt naar de grond, en zegt dan zacht dat hij “heel veel” heeft gekregen. Je merkt dat er iets niet klopt, maar de kring gaat alweer verder.
Waarom december voor sommige kinderen zwaar is
In december draait veel om spullen: cadeautjes, surprises, traktaties, een kerstdiner en daarna de vraag waar iedereen in de vakantie naartoe is geweest. Voor de meeste kinderen is dat vooral gezellig. Maar voor een kind uit een gezin waar weinig geld is, worden de verschillen met andere kinderen ineens heel zichtbaar.
Kinderen voelen geldzorgen thuis vaak haarfijn aan, ook als er niet over gepraat wordt. Ze schamen zich er soms voor, en gaan dan iets verzinnen om erbij te horen, of ze trekken zich juist terug. Dat is geen leugen om de leugen. Het is een kind dat probeert erbij te horen, en dat is een heel menselijke behoefte.
Vijf tips voor een decembermaand waarin elk kind meedoet
Vraag naar beleving, niet naar spullen. In plaats van “wat heb je gekregen?” vraag je “wat vond je het leukst?” of “waar moest je om lachen?”. Zo kan elk kind iets vertellen, wat er thuis ook wel of niet was.
Laat het cadeautje niet afhangen van thuis. Trekken de kinderen lootjes? Geef dan als school of opvang het geld voor het cadeautje mee, of koop de cadeautjes zelf in. Zorg voor surprises ook voor karton, papier, verf en lijm op de groep of in de klas. Dan krijgt elk kind een even mooi cadeau, en hangt iets moois maken niet af van wat er thuis kan.
Maak bijdragen vrijwillig en stil. Vraag je ouders om iets mee te nemen voor een kerstontbijt of een uitje? Zorg dat ze het discreet kunnen laten weten als het niet lukt, en dat een kind er nooit op aangesproken wordt. Een kind kan er niets aan doen.
Let op na de vakantie. “Waar ben je geweest?” is voor sommige kinderen een pijnlijke vraag. Vraag liever: “Wat heb je leuk gevonden om te doen?” Spelen in de sneeuw of een film kijken met opa telt net zo goed.
Kijk naar wat je ziet. Een kind dat stiller wordt, onrustiger is of steeds smoesjes heeft rond geld of spullen, kan zich zorgen maken. Eén signaal zegt weinig, maar het is wel een reden om rustig te vragen hoe het gaat. Bijvoorbeeld: “Ik merk dat je de laatste tijd wat stiller bent. Hoe gaat het met je?”
Gedrag is ook hier een boodschap
In de Ik Zie Jou Methode kijk ik naar gedrag vanuit zes basisbehoeften, waaronder zekerheid en verbinding. Een kind dat in december gaat opscheppen over cadeaus die er niet zijn, of juist dichtklapt, zoekt vaak precies dat: erbij horen, en zekerheid in een maand waarin thuis misschien veel spanning is. Als je dat ziet, hoef je het kind niet te corrigeren. Je kunt het helpen om zich gezien te voelen, zonder dat het iets hoeft uit te leggen.
Maak je je meer zorgen over een kind? Bespreek het dan met je collega’s of je aandachtsfunctionaris. Je hoeft het niet alleen op te lossen. Lees ook de blog Wat doe je met een niet-pluis-gevoel?
En jijzelf?
Ook jij neemt je eigen december mee. Hoe ging het vroeger bij jou thuis? Was er veel, of juist weinig? Daar kijk je onbewust mee naar de kinderen op je groep of in je klas. Als je dat van jezelf weet, zie je sneller wanneer een gewoonte voor het ene kind gezellig is en voor het andere kind pijnlijk.
Werk je in het onderwijs en wil je op school vaker op een veilige manier over geld praten met kinderen? Kijk dan eens naar Geld-Wijs, de lessen over financiële educatie van KIDSPIRE.
Welke decembergewoonte op jouw groep of in jouw klas zou je dit jaar net iets anders willen doen?
Geschreven door Anja Lutz, oprichter van JipKes Trainingen en ontwikkelaar van de Ik Zie Jou Methode. Meer over Anja