Blog van JipKes Trainingen
Kort antwoord: signalen van kindermishandeling in de kinderopvang kunnen lichamelijk zijn, zoals blauwe plekken op ongewone plekken, maar vaak zie je ze vooral in gedrag, in de verzorging of in hoe ouder en kind met elkaar omgaan. Eén signaal zegt weinig. Heb je een niet-pluis-gevoel, schrijf dan feitelijk op wat je ziet en bespreek het met je aandachtsfunctionaris. De meldcode helpt je met vijf stappen om zorgvuldig te bepalen wat er nodig is.
Het is een klein ding. Een meisje dat altijd vrolijk binnenkomt, is al een paar weken stil. Ze schrikt als je achter haar langsloopt, en bij het ophalen kijkt ze even naar de grond. Je weet niet wat het is, maar het zit je niet lekker. Dat gevoel is belangrijk. Jij ziet dit kind bijna elke dag, en daardoor zie jij soms als eerste dat er iets verandert.
Welke signalen van kindermishandeling zie je in de kinderopvang?
Lichamelijk. Blauwe plekken of wondjes op plekken waar een kind zich niet snel stoot, zoals oren, wangen, bovenarmen of billen. Letsel waar geen passende uitleg bij is, of een uitleg die steeds verandert.
Gedrag. Een kind dat erg schrikachtig is, heel waakzaam om zich heen kijkt of juist dichtklapt. Plotselinge veranderingen, zoals weer gaan bedplassen, veel angst of veel boosheid. Seksueel gedrag dat niet past bij de leeftijd.
Verzorging. Een kind dat vaak honger heeft, vieze of niet passende kleding draagt, of bij wie medische zorg uitblijft.
Ouder en kind. Hoe praat een ouder tegen het kind bij het brengen en halen? Is er warmte, of vooral spanning en afstand? Ook dat is informatie.
Belangrijk om te onthouden: veel van deze signalen kunnen ook een andere oorzaak hebben. Een kind dat stil is, kan ook slecht slapen of een verhuizing achter de rug hebben. Juist daarom kijk je naar het totaalbeeld over een langere tijd, en doe je dat niet alleen.
Wat doe je met een niet-pluis-gevoel?
Schrijf op wat je ziet. Feitelijk en met datum. “Maandag 3 november: blauwe plek op de linkerwang, ongeveer twee centimeter. Moeder zei dat ze van de glijbaan is gevallen.” Schrijf alleen op wat je ziet en hoort, zonder conclusies.
Blijf gewoon jezelf tegen het kind. Ga het kind niet uithoren. Bied veiligheid en een luisterend oor als het zelf iets vertelt.
Bespreek het. Ga naar je aandachtsfunctionaris of leidinggevende. Je hoeft dit niet alleen te dragen, en dat hoort ook niet.
De vijf stappen van de meldcode
Iedere kinderopvangorganisatie en ieder gastouderbureau werkt met een meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Die helpt je om zorgvuldig te werk te gaan:
- Signalen in kaart brengen.
- Collegiaal overleggen en zo nodig Veilig Thuis raadplegen.
- Een gesprek voeren met de ouders.
- Wegen: hoe ernstig is het, en is er acute of structurele onveiligheid?
- Beslissen: melden bij Veilig Thuis, hulp organiseren, of allebei.
In de meeste organisaties zet je stap 1 zelf, en neemt de aandachtsfunctionaris het daarna met je samen op. Kijk in de meldcode van je eigen organisatie wie wat doet.
Vertrouw op je waarneming
Veel pedagogisch professionals en gastouders twijfelen of ze signalen van kindermishandeling in de kinderopvang wel goed zien. Ze zijn bang om ouders te beschuldigen of om het mis te hebben. Dat is heel begrijpelijk. Onthoud dat de meldcode je juist helpt om niet alleen op je gevoel te varen. Je deelt wat je ziet, en samen kijk je wat er nodig is. Dat is zorg voor het kind, en ook voor het gezin.
Wil je leren hoe je signalen herkent en hoe je ze feitelijk vastlegt? Dat doen we in de training Meldcode: Signaleren. In de training Verbeterde Meldcode lopen we alle stappen door. Beide trainingen zitten in het JipKes Jaarprogramma.
Weet jij wie de aandachtsfunctionaris is in jouw organisatie of bij jouw gastouderbureau? Als je dat nog niet weet, zoek het deze week eens op.
Geschreven door Anja Lutz, oprichter van JipKes Trainingen en ontwikkelaar van de Ik Zie Jou Methode. Meer over Anja