Kort antwoord: twee peuters die elkaar steeds opzoeken en dan botsen, willen vaak iets wat ze nog niet in woorden kunnen zeggen. Kijk welke behoefte achter het gedrag zit. Een peuter die uitdaging zoekt en gezien wil worden, heeft meer aan een compliment dicht op het moment dat het goed gaat dan aan de zoveelste correctie.
Afgelopen week was ik als pedagogisch coach op bezoek bij een gastouder. Ze liep vast met twee peuters, de een ruim 2 en de ander bijna 2. Ze konden niet met en niet zonder elkaar. Ze zochten elkaar steeds op, wilden met hetzelfde speelgoed spelen en duwden elkaar. Ze corrigeerde hen elke keer rustig, maar het bleef gebeuren. Ze vertelde me eerlijk dat ze het heel lastig vond en niet meer wist wat ze moest doen.
Wat zag ik?
Toen er weer iets gebeurde, zette ze de jongste aan tafel met blokken. En meteen maakte ze zich zorgen om de oudste: wat zou hij nu weer gaan doen? Dat begrijp ik heel goed. Als je de hele ochtend aan het bijsturen bent, ga je vanzelf letten op wat er misgaat.
Ik keek een tijdje mee. Hoe langer ik keek, hoe sterker ik het gevoel kreeg dat de oudste vooral uitdaging nodig had en gezien wilde worden.
Kijken vanuit zes basisbehoeften
In de Ik Zie Jou Methode kijk ik naar zes basisbehoeften: zekerheid, afwisseling, betekenis, verbinding, groei en bijdrage. Gedrag dat we lastig vinden, is bijna altijd een poging om een van die behoeften te vervullen.
Bij deze oudste peuter zag ik vooral groei en verbinding. Hij is net wat verder dan zijn maatje en zoekt meer uitdaging dan het spel hem op dat moment geeft. En hij merkt dat hij de meeste aandacht krijgt als het misgaat. Duwen en afpakken werkt dan, al is het niet de aandacht die hij eigenlijk zoekt.
Het moment met het boekje
Terwijl ik dit samen met de gastouder uitpluisde, zag zij iets wat ze nog nooit had gezien. De oudste zat rustig op het kleed een boekje te lezen. Ik vroeg of ze hem daar een compliment voor gaf. Haar antwoord: niet nu, maar als hij het boekje uit had.
Ik legde uit dat je hem niet hoeft te storen zolang hij helemaal opgaat in zijn boekje. Maar wacht ook niet tot later. Zodra hij er niet meer volledig in verdiept is, is het moment om iets te zeggen. Dan komt het compliment aan, en weet hij precies waar het over gaat.
Toen dat moment kwam, begon de baby net te jengelen, dus ik deed het even. Ik zei tegen hem dat hij zo fijn rustig zat te lezen en vroeg wat hij allemaal had gezien. Hij glom en vertelde trots over een vos, een uil en alle andere dieren die hij had gevonden.
Daarna moest er opgeruimd worden. Ik vroeg hem of hij de boekjes wilde opruimen, en tot verbazing van de gastouder deed hij dat meteen.
’s Middags kreeg ik een appje van haar. Ze hadden heerlijk gespeeld, en ze was blij met de tips en met een andere kijk op deze peuters.
Wat kun jij doen met twee peuters die steeds botsen?
Kijk naar de behoefte achter het gedrag. Vraag je af wat dit kind probeert te krijgen. Is het uitdaging, aandacht, of gewoon iets om te doen?
Geef je compliment dicht op het moment. Gaat een kind helemaal op in zijn spel of boekje, laat hem dan even. Kijkt hij op, of zie je dat hij er niet meer volledig in zit, dan is het jouw moment. Wacht je tot veel later, dan komt het compliment bij een peuter vaak niet meer aan, want hij leeft in het nu.
Maak je compliment concreet en stel een vraag. “Jij zat zo rustig te lezen. Wat heb je allemaal gezien?” Zo krijgt het kind aandacht voor wat het doet, en oefent het meteen met taal.
Geef een taakje dat bij hem past. De boekjes opruimen, de bekers uitdelen of even helpen met de baby. Een kind dat iets mag bijdragen, voelt zich op een fijne manier groot.
Bied de oudste wat meer uitdaging. Een moeilijkere puzzel, een eigen bouwopdracht of een boekje met veel te ontdekken. Dan hoeft hij die uitdaging niet bij zijn maatje te zoeken.
En jijzelf?
Als je de hele dag bijstuurt, kijk je vanzelf naar wat er misgaat. Dat is heel menselijk, en het zegt niets over hoe goed je je werk doet. Soms helpt het als iemand even naast je komt staan en meekijkt. Dan zie je weer wat er allemaal wél goed gaat. Daar is pedagogische coaching voor: samen kijken, vragen stellen en het kind weer wat scherper zien.
Ben je gastouder? Via je gastouderbureau heb je recht op minimaal 3 uur pedagogische coaching per jaar. Lees ook de blog Waarom straffen bij jonge kinderen vaak weinig oplevert.
Welk kind bij jou laat zich vooral zien als het misgaat? En wanneer zag jij hem voor het laatst iets goeds doen?
Geschreven door Anja Lutz, oprichter van JipKes Trainingen en ontwikkelaar van de Ik Zie Jou Methode. Meer over Anja