Ken jij dat? Een peuter staat bij de waterbak en laat steeds opnieuw hetzelfde bekertje volstromen en leeglopen. Tien keer, twintig keer. Het lijkt alsof er niets gebeurt, maar ondertussen is dat kind heel serieus aan het onderzoeken.

Jonge kinderen zijn van nature kleine wetenschappers. Ze willen weten wat er gebeurt als je iets laat vallen, mengt of in het water gooit. Jij hoeft ze dat niet te leren; je hoeft ze alleen de ruimte en de spullen te geven. Hieronder vind je 12 proefjes en ontdekactiviteiten die je zonder veel voorbereiding kunt doen, met bij elke activiteit wat een kind ervan leert.

Proefjes met water, ijs en kleur

1. Drijven of zinken?

Zet een bak water neer en verzamel een paar voorwerpen: een kurk, een sleutel, een appel, een blokje, een steen. Laat de kinderen eerst raden: blijft het drijven of gaat het naar de bodem? Daarna proberen ze het uit.

Wat leert het kind: voorspellen, uitproberen en vergelijken.

2. Kleuren mengen in een zakje

Doe twee klodders verf in verschillende kleuren in een stevig afsluitbaar zakje en plak het dicht. Kinderen kneden en drukken, en zien de kleuren langzaam veranderen. Wat krijg je als je geel en blauw mengt?

Wat leert het kind: kleuren benoemen, oorzaak en gevolg, en fijne motoriek.

3. IJs met zout en kleur

Leg een grote ijsklont op een bord. Strooi er zout op en druppel er met een pipet wat gekleurde ecoline of voedingskleurstof overheen. Er ontstaan gaatjes en tunneltjes waar de kleur doorheen loopt.

Wat leert het kind: goed kijken, verwondering en fijne motoriek met de pipet.

4. Bruisende kleuren

Strooi een laagje baksoda in een bakje en geef de kinderen een paar potjes gekleurde azijn met een pipet. Elke druppel gaat bruisen en schuimen. Doe dit op een dienblad, want het wordt een vrolijke boel.

Wat leert het kind: oorzaak en gevolg, concentratie en plezier in onderzoeken.

Ontdekken binnen en buiten

5. Schaduwen met een zaklamp

Maak de ruimte een beetje donker en schijn met een zaklamp op de muur. Wat gebeurt er met je schaduw als je dichterbij komt? Kun je met je handen een dier maken? Laat de kinderen ook zelf met de zaklamp schijnen.

Wat leert het kind: groot en klein, dichtbij en ver weg, en fantasie.

6. Wat rolt het snelst?

Leg een plank schuin tegen een stoel of bank. Laat de kinderen verschillende dingen naar beneden laten rollen: een bal, een autootje, een blokje, een kurk. Wat rolt het snelst, en wat rolt helemaal niet?

Wat leert het kind: uitproberen, vergelijken en de woorden snel, langzaam, hoog en laag.

7. Speuren met een eierdoos

Geef elk kind een lege eierdoos en ga samen naar buiten. In elk vakje mag iets anders: een steentje, een blaadje, een veertje, een takje. Terug binnen bekijk je alles samen met een loep.

Wat leert het kind: goed kijken, verzamelen en vertellen over wat je gevonden hebt.

8. Wat gebeurt er als…?

Pak een voorwerp, zoals een sponsje, een ballon of een stuk papier, en stel steeds één vraag: wat gebeurt er als we het nat maken? Als we erin knijpen? Als we het laten vallen? Laat de kinderen eerst zelf bedenken wat er gaat gebeuren.

Wat leert het kind: vragen stellen, voorspellen en durven zeggen wat je denkt.

Vier ideeën uit het themaboek Ontdekken

Deze vier activiteiten komen uit het themaboek. Hier krijg je alvast een voorproefje; in het boek staan ze stap voor stap uitgewerkt, met foto’s, materialen en doelen.

9. Gil en ontdek

Een proefje waarin kinderen geluid kunnen zien. Ja, echt zien. En ze mogen er ook nog hard bij roepen.

10. Help, mijn gel smelt

Met één gewoon keukeningrediënt verandert stevige gel in iets heel anders. Kinderen willen meteen weten waarom.

11. Piepschuimbootjes in actie

Een bootje dat vanzelf gaat varen, zonder dat iemand blaast of duwt. Een proefje dat kinderen graag aan hun ouders laten zien.

12. De ketel kookt over

Een knutselwerk vol bubbels. Kinderen ontdekken spelenderwijs hoe je met lucht en verf iets nieuws maakt.

Wat het themaboek je extra geeft

Losse ideeën zijn fijn, maar een heel thema van een paar weken vraagt meer. Daarom vind je in het themaboek Ontdekken alles bij elkaar:

• proefjes en activiteiten om te knutselen, koken, voelen en bewegen, stap voor stap uitgewerkt met foto’s en een materialenlijst
• bij elke activiteit de doelen, zodat je weet waarom je iets doet
• ideeën om elke activiteit makkelijker of juist uitdagender te maken, voor kinderen van 0 tot 12 jaar
• achtergrondinformatie over hoe kinderen in elke leeftijdsfase ontdekken en wat jouw rol daarin is
• woordkaarten, bingokaarten en werkbladen om zo te printen
• een kant-en-klare ouderbrief en inspiratie voor je themahoek

Op zoek naar een ander thema? Bekijk alle themaboeken voor kinderopvang en gastouders. En wil je beter leren zien hoe kinderen tijdens hun spel aan het onderzoeken zijn? Dat leer je in de training De kleine wetenschapper.

Welk proefje wil jij als eerste uitproberen met jouw groep?